Ülseratif kolit kanaması nasıl kontrol altına alınır?

Ülseratif kolitin en belirgin semptomlarından biri olan kanama, doğru yaklaşımlarla kontrol altına alınabilir. Bu rehber, hafif sızıntılardan acil müdahale gerektiren şiddetli kanamalara kadar tüm süreçte uygulanan tıbbi, endoskopik, cerrahi tedavileri ve destekleyici yaşam tarzı önerilerini kapsamlı bir şekilde ele alıyor.

Konu kakkında 1 soru soruldu ve cevaplandı

Ülseratif Kolit Kanamasının Kontrol Altına Alınması: Kapsamlı Bir Rehber

Ülseratif kolit (ÜK), kalın bağırsağın (kolon) iç yüzeyinde iltihaplanma ve ülserlere (yaralara) neden olan kronik bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Bu ülserlerden kaynaklanan kanama, hastalığın en yaygın ve endişe verici belirtilerinden biridir. Kanamanın kontrol altına alınması, semptomların hafifletilmesi, yaşam kalitesinin artırılması ve ciddi komplikasyonların önlenmesi için hayati önem taşır. Süreç, kanamanın şiddetine ve hastanın genel durumuna göre değişiklik gösterir.

1. Acil Değerlendirme ve Tıbbi Müdahale

Şiddetli veya yoğun kanama acil bir tıbbi durumdur. İlk adım, hastanın stabilizasyonu ve kanamanın kaynağının değerlendirilmesidir.

Hastaneye Yatış ve Stabilizasyon: Şiddetli kanamada hasta hastaneye yatırılır. Damar yolu açılarak sıvı ve elektrolit dengesi sağlanır. Gerekirse kan transfüzyonu (kan nakli) yapılarak kaybedilen kan yerine konur ve hemoglobin seviyesi düzeltilir.
Kanamanın Kaynağının Belirlenmesi: Kanamanın gerçekten ülseratif kolitten mi, yoksa hemoroid, anal fissür veya başka bir nedenden mi kaynaklandığı ayırt edilmelidir. Bu amaçla kolonoskopi altın standart tanı ve tedavi aracıdır.

2. İlaç Tedavisi (Medikal Tedavi)

Kanamayı kontrol altına almanın temeli, altta yatan iltihabı (enflamasyonu) baskılamaktır. İlaç seçimi hastalığın şiddetine ve yaygınlığına göre yapılır.

5-ASA Grubu İlaçlar (Aminosalisilatlar): Hafif ve orta şiddetli alevlenmelerin ilk basamak tedavisidir. Mezalamin, sülfasalazin gibi ilaçlar oral (ağızdan) veya rektal (fitil, lavman) yolla kullanılarak iltihabı azaltır ve kanamayı durdurur. Rektal formlar özellikle rektum ve sigmoid kolonu tutan hastalıkta çok etkilidir.
Kortikosteroidler (Kortizon): Orta ve şiddetli alevlenmelerde hızlı enflamasyon kontrolü sağlamak için kullanılır. Prednizolon gibi sistemik steroidler ağızdan veya damar yoluyla verilebilir. Uzun süreli kullanım yan etkileri nedeniyle, alevlenme kontrol altına alındıktan sonra doz kademeli olarak azaltılır ve kesilir.
İmmünomodülatörler: Azatioprin, 6-merkaptopürin gibi ilaçlar, steroidlere bağımlı veya steroid yanıt vermeyen hastalarda uzun süreli tedavi ve remisyonu (sessiz dönem) sürdürmek için kullanılır. Etkileri geç başlar.
Biyolojik Tedaviler: Anti-TNF ajanlar (infliksimab, adalimumab, golimumab), anti-integrinler (vedolizumab) ve JAK inhibitörleri (tofacitinib) gibi ilaçlar, şiddetli veya diğer tedavilere yanıt vermeyen hastalarda kullanılır. Bağışıklık sistemindeki spesifik hedeflere yönelik çalışarak güçlü bir enflamasyon kontrolü sağlarlar ve kanamayı durdurmada çok etkilidirler.
Diğer Destekleyici Tedaviler: Demir eksikliği anemisi varsa demir preparatları verilir. Ağrı kesici olarak NSAID grubu ilaçlardan (ibuprofen, naproksen) kaçınılmalıdır çünkü bunlar koliti şiddetlendirebilir.

3. Endoskopik Tedaviler

Kolonskopi sırasında, aktif kanayan bir lezyon görülürse, endoskopik yöntemlerle müdahale edilebilir.

Argon Plazma Koagülasyonu (APC): Yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Endoskopun ucundan argon gazı ve yüksek frekanslı elektrik akımı verilerek kanayan yüzey pıhtılaştırılır ve kanama durdurulur.
Enjeksiyon Tedavisi veya Klips Uygulaması: Kanayan noktaya adrenalin enjeksiyonu yapılarak damarlar büzüştürülebilir veya kanayan damır mekanik olarak kapatmak için metal klipsler (endoskopik klips) uygulanabilir.

4. Cerrahi Tedavi

İlaç tedavisine yanıt vermeyen, kontrol altına alınamayan şiddetli kanama, toksik megakolon veya kanser şüphesi gibi durumlarda cerrahi seçenek gündeme gelir.

Proktokolektomi: Tüm kalın bağırsağın ve rektumun çıkarılmasıdır. Kesin tedavi sağlar. Sonrasında;
İleoanal Poş (J-poş) Ameliyatı: En sık tercih edilen yöntemdir. İnce bağırsaktan bir kese (poş) yapılarak anüse bağlanır. Bu sayeden hasta doğal yoldan dışkılama yapabilir, ancak günde birkaç kez tuvalete gitme ihtiyacı olabilir.
Kalıcı İleostomi: İnce bağırsağın son kısmı (ileum) karın duvarına ağızlaştırılır ve dışkı bir torba içine birikir.

5. Yaşam Tarzı ve Diyet Önerileri

İlaç tedavisine destek olarak, alevlenme dönemlerinde bağırsakları yormamak önemlidir.

Alevlenme Döneminde Diyet: Düşük lifli (posalı) ve yumuşak gıdalar tercih edilmelidir. Baharatlı, yağlı, asitli ve süt ürünleri (laktoz intoleransı varsa) gibi tahriş edici gıdalardan kaçınılmalıdır. Yeterli sıvı alımı çok önemlidir.
Stres Yönetimi: Stres ÜK alevlenmelerini tetikleyebilir. Yoga, meditasyon, nefes egzersizleri ve düzenli hafif egzersizler faydalı olabilir.
Sigara: Sigara, ÜK için koruyucu değildir ve kesinlikle önerilmez. Ayrıca genel sağlık için zararlıdır.

Önemli Uyarılar ve Sonuç

Ülseratif kolit kanamasının tedavisi kişiye özeldir ve mutlaka bir gastroenteroloji uzmanı gözetiminde planlanmalıdır. Hafif kanamalar ayaktan tedavi edilebilirken, şiddetli kanama hayatı tehdit edebilir. Dışkıda kan görülmesi, baş dönmesi, halsizlik, baygınlık hissi veya karın ağrısında artış gibi belirtiler olduğunda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak çok önemlidir. Tedavinin amacı sadece kanamayı durdurmak değil, aynı zamanda hastalığı uzun süreli remisyona sokmak ve hastanın yaşam kalitesini yükseltmektir.

Yeni Soru Sor / Yorum Yap