Soliter Rektal Ülser Sendromu (SRÜS) ve Cerrahi Tedavisi
Soliter rektal ülser sendromu (SRÜS), rektumun (kalın bağırsağın son kısmı) iç yüzeyinde genellikle tek bir ülser (yara) ile karakterize, nadir görülen ve kronik bir durumdur. İlk tedavi seçeneği her zaman cerrahi değildir. Hastalığın yönetiminde öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavileri ve biofeedback (biyolojik geri bildirim) gibi konservatif yöntemler denenir. Ancak, bu tedavilere yanıt vermeyen, şiddetli semptomları (ağrı, kanama, mukus akıntısı, ıkınma hissi) olan veya komplikasyon gelişen hastalarda cerrahi müdahale gündeme gelir.
Cerrahi Öncesi Değerlendirme
Cerrahi kararı vermeden önce hasta çok dikkatli bir şekilde değerlendirilir. Bu değerlendirme şunları içerir: - Detaylı hasta öyküsü ve fizik muayene (dijital rektal muayene çok önemlidir).
- Kolonoskopi ile ülserin görülmesi ve mutlaka biyopsi alınması (kanser veya diğer hastalıklardan ayırt etmek için).
- Defekografi (dışkılama sırasında çekilen özel bir röntgen filmi): Pelvik taban kaslarının koordinasyon bozukluğu (dışkılama disfonksiyonu), rektal intussusception (rektumun iç içe geçmesi) veya rektosel gibi altta yatan sorunları tespit etmek için altın standart yöntemdir. SRÜS'ün nedeni genellikle bu tür bir fonksiyonel bozukluktur.
- Anorektal manometri: Rektum ve anal kanal basınçlarını ölçer, pelvik taban kaslarının gevşeme yeteneğini değerlendirir.
Cerrahi Yöntemler
SRÜS için uygulanan cerrahi yöntemler, altta yatan anatomik veya fonksiyonel probleme göre seçilir. Temel amaç, ülseri ortadan kaldırmak ve dışkılama dinamiklerini düzeltmektir. Başlıca cerrahi prosedürler şunlardır:
1. Delorme Prosedürü (Rektal Mukozektomi ve Plikasyon)
Bu yöntem, özellikle rektal mukozal prolapsus (sarkma) veya küçük tam kat rektal prolapsus ile birlikte görülen SRÜS'te tercih edilir. - Nasıl Yapılır: Hasta genellikle spinal veya genel anestezi altındadır. Litotomi (sırt üstü, bacaklar yukarı) pozisyonunda yatırılır. Anal kanal genişletilir. Ülserin bulunduğu rektal mukozanın (iç zarın) etrafı dairesel olarak kesilir. Bu mukoza tabakası yukarı doğru sıyrılarak çıkarılır. Altta kalan rektal kas tabakası (muskularis propria) katlanarak (plikasyon) dikilir ve böylece rektum güçlendirilir. Son olarak, mukoza uçları birbirine dikilerek kapatılır.
- Avantajları: Karın kesisi gerektirmez (transanal yaklaşım). Nispeten daha az invazivdir. Hastanede kalış süresi kısadır.
- Dezavantajları: Teknik olarak zor olabilir. Ülser çok yukarıda ise ulaşım zorlaşır. Nüks (tekrarlama) oranları diğer yöntemlere göre daha yüksek olabilir.
2. Rektopeksi (Rektumun Sabitlenmesi)
Rektal intussusception (iç içe geçme) veya tam kat rektal prolapsus (bağırsağın dışarı çıkması) ile birlikte olan SRÜS'te sıklıkla uygulanan bir yöntemdir. - Nasıl Yapılır: Karından açık (laparotomi) veya kapalı (laparoskopik/robotik) yöntemle yapılabilir. Rektum, pelvik kemik yapılarına veya sakruma (kuyruk sokumu kemiği) sabitlenir. Bu sabitleme, sütür (dikiş) ile veya bir mesh (ağ) yardımıyla yapılabilir. Amaç, rektumun aşağı doğru sarkmasını ve iç içe geçmesini engellemektir.
- Avantajları: Prolapsusu etkili bir şekilde düzeltir. Laparoskopik yapıldığında daha az ağrı ve daha hızlı iyileşme sağlar.
- Dezavantajları: Karın içi cerrahi risklerini taşır (enfeksiyon, kanama, barsak yaralanması gibi). Kabızlık şikayetlerini artırabilir. Mesh kullanımına bağlı komplikasyonlar (enfeksiyon, erozyon) gelişebilir.
3. Rektal Rezeksiyon (Bölümün Çıkarılması)
Çok dirençli ve ciddi vakalarda, özellikle de ülser çok büyük veya şüpheli görünüyorsa tercih edilebilir. - Alt Anterior Rezeksiyon: Karından yapılır. Ülserin bulunduğu rektum bölümü çıkarılır ve kalan sağlıklı uçlar birbirine dikilir. Genellikle tam kat rektal prolapsusla birlikte yapılır.
- Transanal Minimal İnvaziv Cerrahi (TEM/TAMIS): Özel bir endoskopik sistemle makattan girilerek, ülserli bölge ve çevresindeki rektal duvar tam kat olarak çıkarılır. Daha lokal ve hassas bir işlemdir.
- Avantajları: Ülserli dokuyu tamamen ortadan kaldırır. Patolojik inceleme için geniş doku örneği sağlar.
- Dezavantajları: Daha agresif bir cerrahidir. Geçici veya kalıcı stoma (bağırsağın karın duvarına ağızlaştırılması) ihtiyacı doğurabilir. Rektal darlık gibi komplikasyon riski vardır.
4. Kolostomi / İleostomi (Geçici veya Kalıcı Stoma)
Bu bir tedavi yönteminden çok, diğer cerrahilerin başarısız olduğu, hastanın genel durumunun kötü olduğu veya çok ileri vakalarda düşünülen bir seçenektir. Rektumu tamamen dinlendirmek amacıyla, dışkının geçici veya kalıcı olarak karın duvarındaki bir açıklığa yönlendirilmesidir. Ülserin iyileşmesini sağlayabilir ancak altta yatan fonksiyonel problemi düzeltmez.
Cerrahi Sonrası Süreç ve Olası Komplikasyonlar
- İyileşme: Ameliyatın türüne göre değişir. Transanal yöntemlerde hastanede kalış 1-3 gün iken, karın ameliyatlarında bu süre uzayabilir. Tam iyileşme haftalar alabilir.
- Komplikasyonlar: Kanama, enfeksiyon, dikiş hatlarından kaçak (anastomoz kaçağı), rektal darlık, idrar yapmada zorluk, cinsel işlev bozuklukları (özellikle pelvik cerrahilerde), ülserin nüksetmesi ve devam eden kabızlık veya inkontinans (gaz/gaita kaçırma) sayılabilir.
- Uzun Dönem Takip: Cerrahi, SRÜS'ü tamamen iyileştirmeyebilir. Semptomların bir kısmı devam edebilir veya zamanla tekrarlayabilir. Bu nedenle, pelvik taban rehabilitasyonu (biofeedback) gibi konservatif tedaviler cerrahi sonrasında da önerilebilir. Hastaların düzenli olarak takip edilmesi önemlidir.
Sonuç Olarak
Soliter rektal ülser sendromunun cerrahisi, hastaya özel planlanan ve altta yatan pelvik taban disfonksiyonunu düzeltmeyi hedefleyen bir süreçtir. Tek bir standart ameliyat şekli yoktur. Deneyimli bir kolorektal cerrah tarafından, hasta detaylı değerlendirildikten sonra en uygun cerrahi strateji belirlenmelidir. Cerrahi, zorlu bir durumda başvurulan bir seçenek olup, sonuçları değişkenlik gösterebilir ve multidisipliner (gastroenterolog, fizyoterapist, cerrah) bir yaklaşım her zaman daha başarılı sonuçlar verir. |
.webp "Bağırsak Ülseri Belirtileri ve Tedavisi")
