Reflü ve Ülserde Beslenme: İyileştirici ve Kaçınılması Gereken Besinler Rehberi
Reflü (gastroözofageal reflü hastalığı - GÖRH) ve ülser (mide veya onikiparmak bağırsağı ülseri) sindirim sistemini etkileyen yaygın rahatsızlıklardır. Doğru beslenme, her ikisinin de semptomlarını yönetmede ve iyileşmeyi desteklemede kritik bir rol oynar. Ancak, bu iki durumun mekanizmaları farklı olduğundan, beslenme yaklaşımlarında hem benzerlikler hem de farklılıklar bulunur. Temel prensip, mide asidini ve tahrişi azaltmak, mukoza zarını korumak ve sindirimi kolaylaştırmaktır.
Reflü ve Ülsere Genel Olarak İyi Gelen Besinler
- Liften Zengin Gıdalar: Yulaf ezmesi, tam tahıllı ekmek, esmer pirinç, bulgur gibi kompleks karbonhidratlar mide asidini emerek rahatlama sağlayabilir. Ayrıca sebze ve meyveler (asitli olmayanları) lif içeriğiyle sindirim sistemini düzenler.
- Muz: Doğal bir antasit etkisi olabilen, asit seviyesi düşük, yumuşak ve potasyum açısından zengin bir meyvedir. Hem reflü hem de ülser diyetinde güvenle tüketilebilir.
- Yağsız Protein Kaynakları: Derisiz tavuk, hindi, balık (özellikle somon, uskumru gibi omega-3 içerenler), yumurta beyazı ve az yağlı peynirler. Yağsız proteinler mide boşalmasını geciktirmez ve asit salgısını aşırı uyarmaz.
- Zencefil: Anti-inflamatuar (iltihap önleyici) özelliği ile mide bulantısı ve sindirim problemlerine karşı yüzyıllardır kullanılır. Çay olarak veya yemeklere rendelenerek az miktarda tüketilebilir.
- Lahanayı: Özellikle ülserler için, lahana suyunun mide mukozasını koruyucu ve iyileştirici etkileri olduğuna dair geleneksel kullanım ve bazı çalışmalar bulunmaktadır. Çiğ veya hafif pişmiş olarak tüketilebilir.
- Zeytinyağı: Diğer yağlara kıyasla daha sağlıklı bir seçenektir. Midede uzun süre kalmaz ve asit reflüsünü tetikleme olasılığı daha düşüktür. Aşırıya kaçmamak kaydıyla kullanılmalıdır.
Ülsere Özel Faydalı Besinler
- Probiyotikler: Yoğurt, kefir, lahana turşusu (turşu suyu asitli olabileceğinden dikkatli olunmalı) gibi fermente gıdalar. Bağırsak florasını düzenleyerek, mideyiHelicobacter pylori(ülserin sık nedeni) gibi zararlı bakterilerden korumaya yardımcı olabilirler.
- Bal (Özellikle Çiğ ve Koyu Renkli): Anti-bakteriyel özellikleri nedeniyleH. pyloriüzerinde etkili olabileceğine dair araştırmalar vardır. Ancak şeker içeriği yüksek olduğundan az miktarda ve aşırı sıcak suya karıştırmadan tüketilmelidir. Reflüsü olanlar dikkatli kullanmalıdır.
- Karnabahar ve Brokoli: İçerdikleri sülforafan bileşiğininH. pyloriüzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Buharda hafif pişirilerek tüketimi idealdir.
Reflüye Özel Faydalı Besinler ve İpuçları
- Kavun ve Karpuz: Asit seviyeleri çok düşük olduğu için reflü hastaları için genellikle güvenli meyve seçenekleridir.
- Rezene: Mide spazmlarını azaltabilir ve sindirimi yatıştırıcı etkisi vardır. Çay olarak içilebilir.
- Küçük ve Sık Öğünler: Büyük öğünler mide basıncını artırarak reflüyü tetikler. Gün içinde 5-6 küçük öğün tüketmek çok daha faydalıdır.
- Yatmadan En Az 3 Saat Önce Yemek Yemeyi Bırakma: Yatar pozisyonda mide içeriğinin yemek borusuna kaçması engellenir.
Reflü ve Ülserde Kaçınılması veya Sınırlandırılması Gereken Besinler
- Asitli Gıdalar: Portakal, greyfurt, mandalina, limon, domates, soğan, sarımsak (özellikle çiğ), sirke. Bunlar mide asidini ve reflüyü doğrudan artırabilir.
- Baharatlı ve Acılı Yiyecekler: Karabiber, pul biber, acı soslar mide mukozasını tahriş edebilir.
- Kafein: Kahve, çay, kola, enerji içecekleri mide asit salgısını uyarır ve alt yemek borusu kapağını gevşetebilir.
- Çikolata: İçerdiği metilksantin bileşiği yemek borusu alt kapağını gevşeterek reflüyü şiddetlendirebilir.
- Yağlı ve Kızartılmış Yiyecekler: Yağlı etler, fast-food, kaymak, krema, mayonez. Yağlı gıdalar mide boşalmasını geciktirir ve asit üretimini artırır.
- Alkol ve Sigara: Her ikisi de mide asidini artırır, mukoza bariyerine zarar verir ve reflüyü tetikler. Ülser tedavisinde kesinlikle uzak durulmalıdır.
- Gazlı İçecekler: Mide içi basıncı artırarak reflüyü kolaylaştırır.
- İşlenmiş ve Şarküteri Ürünleri: Sosis, salam, sucuk gibi ürünler hem yağlı hem de içerdikleri katkı maddeleri nedeniyle tahriş edici olabilir.
Önemli Uyarılar
Her bireyin toleransı farklıdır. Sizin için iyi veya kötü gelen besinleri bir "gıda günlüğü" tutarak keşfedebilirsiniz.
Bu liste genel önerilerdir. Reflü veya ülser tanınız varsa, mutlaka bir doktor ve diyetisyen kontrolünde kişiselleştirilmiş bir beslenme planı oluşturmalısınız. Özellikle ülser tedavisi, beslenme önerilerinin yanı sıra tıbbi ilaç tedavisi (asit baskılayıcılar, antibiyotikler vb.) gerektirir. Bu bilgiler tedavi edici değil, destekleyici niteliktedir. |
.webp "Bağırsak Ülseri Belirtileri ve Tedavisi")
