Yemek Borusu Ülseri (Özofagus Ülseri) Nedir?
Yemek borusu (özofagus), ağızdan mideye yiyecek ve içecekleri taşıyan kaslı bir tüptür. Yemek borusu ülseri, bu tübün iç yüzeyini kaplayan mukoza tabakasında oluşan açık bir yara veya erozyondur. Mide asidi, safra veya diğer tahriş edici maddelerin yemek borusu duvarına zarar vermesi sonucu ortaya çıkar. Mide ülserleri kadar yaygın olmasa da, ciddi rahatsızlıklara ve komplikasyonlara yol açabilir.
Yemek Borusu Ülserinin Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH): En yaygın nedendir. Mide asidinin sürekli olarak yemek borusuna kaçması (reflü), mukoza hasarına ve ülsere yol açar.
- Helikobakter Pilori (H. Pylori) Enfeksiyonu: Mide ülserlerinin ana nedeni olan bu bakteri, nadiren yemek borusunda da ülsere neden olabilir.
- İlaçlar: Özellikle nonsteroid anti-inflamatuar ilaçlar (NSAID'ler - aspirin, ibuprofen vb.), kortikosteroidler ve bazı kemoterapi ilaçları mukoza koruyucu bariyeri zayıflatabilir.
- Enfeksiyonlar: Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde (HIV/AIDS, kanser tedavisi alanlar) mantar (Candida), virüs (Herpes simpleks, Sitomegalovirüs) enfeksiyonları ülser yapabilir.
- Aşırı Kusma: Sürekli ve şiddetli kusma, asitli mide içeriğinin yemek borusuna zarar vermesine neden olur.
- Radyoterapi veya Kimyasal Yaralanmalar: Göğüs/boyun bölgesine uygulanan radyoterapi veya kazara içilen kostik kimyasallar (çamaşır suyu vb.) ciddi ülserlere yol açabilir.
- Hiatal Herni (Mide Fıtığı): Midenin bir kısmının diyaframdan yukarı kayması, reflü ve ülser riskini artırır.
- Sigara ve Alkol Kullanımı: Her ikisi de mukoza savunmasını zayıflatır ve asit üretimini etkiler.
- Stres: Fiziksel ağır stres (ağır yanıklar, büyük ameliyatlar, kritik hastalıklar) "stres ülseri" olarak bilinen duruma yol açabilir.
Belirtileri Nelerdir?
- Göğüs Ağrısı veya Yanması: Genellikle göğüs kemiğinin arkasında, yemek yedikten sonra veya uzanırken hissedilen yanma (heartburn).
- Ağrılı Yutma (Odynofaji): Yiyecek veya içeceklerin ülser üzerinden geçişi sırasında keskin bir ağrı.
- Yutma Güçlüğü (Disfaji): Yiyeceklerin takılma hissi.
- Mide Ekşimesi ve Reflü: Ağza acı-ekşi su gelmesi.
- Bulantı, Kusma ve Bazen Kanlı Kusma: Kusmukta parlak kırmızı kan veya kahve telvesi görünümü olabilir.
- Siyah, Katran Gibi Dışkı (Melena): Sindirim sistemindeki kanamanın bir göstergesidir.
- İstenmeyen Kilo Kaybı: Yutma güçlüğü veya ağrı nedeniyle yemek yemekten kaçınma sonucu oluşabilir.
Teşhis Nasıl Konulur?
- Endoskopi (Gastroskopi): Altın standart tanı yöntemidir. İnce, esnek bir tüpün (endoskop) ağızdan yemek borusuna ve mideye indirilmesiyle yapılır. Ülserin yeri, büyüklüğü ve durumu direktttttttttttt görülür ve gerekirse biyopsi (doku örneği) alınır.
- Baryumlu Röntgen: Hastanın baryum içeren bir sıvı içmesi ve röntgen çekilmesi ile yemek borusunun görüntülenmesi sağlanır. Günümüzde endoskopi kadar sık kullanılmaz.
- pH İzleme ve Manometri: Reflü varlığını ve yemek borusu kas basıncını ölçmek için kullanılabilir.
- H. Pylori Testi: Nefes, dışkı veya kan testi ile bu bakteri araştırılır.
Olası Komplikasyonlar
- Kanama: Ülser kanayabilir. Hafif veya hayatı tehdit eden şiddette olabilir.
- Delinme (Perforasyon): Yemek borusu duvarının tamamen delinebilmesi, çok ciddi ve acil müdahale gerektiren bir durumdur.
- Darlık (Striktür): İyileşme sürecinde oluşan nedbe dokusu, yemek borusunu daraltarak yutma güçlüğüne neden olabilir.
- Barrett Özofagusu: Uzun süreli asit hasarı, yemek borusu hücrelerinin değişimine yol açabilir. Bu durum, yemek borusu kanseri riskinde artış ile ilişkilidir.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi, altta yatan nedene yöneliktir. - Asit Azaltıcı İlaçlar: Proton pompası inhibitörleri (örn., omeprazol, lansoprazol) veya H2 reseptör blokerleri (örn., famotidin) reflüyü kontrol ederek iyileşmeyi sağlar.
- Antasitler: Asidi nötralize ederek semptomları geçici olarak rahatlatır.
- H. Pylori Tedavisi: Enfeksyon varsa, genellikle iki farklı antibiyotik ve bir asit baskılayıcı ilaçtan oluşan kombine tedavi uygulanır.
- Yaşam Tarzı Değişiklikleri:
- Baharatlı, asitli, yağlı yiyeceklerden, çikolata, kahve ve alkolden kaçınmak.
- Yemekten hemen sonra uzanmamak.
- Yatağın baş kısmını yükseltmek.
- Sigara kullanmamak.
- Kilo vermek (gerekiyorsa).
- Cerrahi Müdahale: İlaçlarla kontrol altına alınamayan şiddetli reflü, kanama, delinme veya darlık durumlarında gerekebilir. (Fundoplikasyon ameliyatı gibi).
- Darlık Tedavisi: Endoskopik olarak balonla genişletme (dilatasyon) işlemi uygulanabilir.
Önemli Uyarı
Göğüs ağrısı, özellikle ilk kez ortaya çıktığında, kalp krizi gibi ciddi durumlarla karışabilir. Geçmeyen mide ekşimesi, yutma güçlüğü, istemsiz kilo kaybı veya kanama belirtileri (kanlı kusma, siyah dışkı) varsa derhal bir doktora (Gastroenteroloji uzmanı) başvurmak çok önemlidir. Erken teşhis ve tedavi, komplikasyon riskini büyük ölçüde azaltır. |
.webp "Bağırsak Ülseri Belirtileri ve Tedavisi")
