Ülseratif kolit için nasıl bir beslenme listesi uygulanmalı?

Ülseratif kolit gibi kronik bir durumda, beslenme semptom yönetimi ve yaşam kalitesi üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Hastalığın aktif ve sakin dönemlerine göre değişen beslenme stratejileri, bağırsak sağlığını desteklemek ve alevlenmeleri önlemek için kritik önem taşır.

Konu kakkında 1 soru soruldu ve cevaplandı

Ülseratif Kolit ve Beslenme: Genel İlkeler

Ülseratif kolit (ÜK), kalın bağırsağı (kolon) ve rektumu etkileyen kronik bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Beslenme, hastalığın yönetiminde ilaç tedavisi kadar olmasa da çok önemli bir tamamlayıcı rol oynar. Kesin bir "ülseratif kolit diyeti" yoktur,çünkü hastalık kişiden kişiye farklılık gösterir ve tetikleyici gıdalar bireyseldir. Beslenme planı, hastalığın "aktif alevlenme" ve "remisyon (sakin)" dönemlerine göre ayarlanmalıdır. Her zaman için bir gastroenterolog ve diyetisyen eşliğinde kişiye özel bir plan oluşturulması esastır.

Aktif Alevlenme Dönemi Beslenme Önerileri

Bu dönemde ishal, karın ağrısı ve kanama şikayetleri yoğundur. Amaç, bağırsakları mümkün olduğunca dinlendirmek, besin ve sıvı kaybını önlemek ve semptomları hafifletmektir.

Düşük Lif/Liften Fakir Diyet: Bağırsak hareketlerini ve irritasyonu artırabileceğinden, çiğ sebze-meyve, kepekli tahıllar, kuruyemiş ve tohumlar geçici olarak sınırlandırılır veya kesilir. Sebzeler iyice pişirilip püre haline getirilebilir.
Yumuşak, Kolay Sindirilebilir Gıdalar: Beyaz ekmek, beyaz pirinç, makarna, patates (kabuksuz, haşlanmış), muz, elma püresi, pişmiş havuç gibi gıdalar tercih edilmelidir.
Yağ ve Baharat Kısıtlaması: Kızartmalar, aşırı yağlı yemekler ve acı baharatlar semptomları şiddetlendirebilir.
Süt ve Süt Ürünlerine Dikkat: Birçok ÜK hastasında laktoz intoleransı gelişebilir. Süt, yoğurt ve peynir tüketimi semptomları artırıyorsa laktozsuz alternatifler denenebilir.
Yeterli Sıvı ve Elektrolit Alımı: İshalle kaybedilen sıvıyı telafi etmek için su, ayran, tuzlu çorbalar (yağsız) tüketilmelidir. Kafein ve alkol dehidratasyona neden olabileceğinden kaçınılmalıdır.
Sık ve Küçük Öğünler: Günde 5-6 küçük öğün, büyük 3 öğünden daha az yük bindirir.

Remisyon (Sakin) Dönemi Beslenme Önerileri

Bu dönemde semptomlar kaybolmuştur. Amaç, besin depolarını doldurmak, sağlıklı kiloyu korumak ve uzun süreli remisyonu desteklemektir.

Dengeli ve Çeşitli Beslenme: Tüm besin gruplarından (protein, karbonhidrat, sağlıklı yağlar) yeterli miktarda alınmalıdır. Özellikle alevlenme döneminde kaybedilen besinler (demir, kalsiyum, D vitamini, B12 vitamini, folat, çinko) takviye edilmelidir.
Lif Yavaş Yavaş Eklenmeli: Lif toleransı kişiye özel test edilerek artırılmalıdır. İyi tolere ediliyorsa, pişmiş sebzeler, soyulmuş meyveler, yulaf, tam tahıllı ürünler (kepekli pirinç, kinoa) diyete eklenebilir. Çözünür lif (muz, yulaf, elma) genellikle çözünmez life (kepek, kabuklu sebzeler) göre daha iyi tolere edilir.
Kaliteli Protein Kaynakları: Balık (özellikle somon, uskumru gibi omega-3'ten zengin balıklar), derisiz tavuk, hindi, yumurta, baklagiller (tolerans varsa) ve yağsız kırmızı et tüketimi önemlidir.
Probiyotik ve Prebiyotikler: Bağırsak florasını desteklemek için kefir, yoğurt, turşu, elma sirkesi gibi probiyotik gıdalar denenebilir. Prebiyotikler (muz, pırasa, kuşkonmaz) bireysel toleransa göre eklenmelidir.
Omega-3 Yağ Asitleri: Balık, ceviz, keten tohumu yağı gibi anti-inflamatuar özellikteki yağlar diyete eklenmelidir.

Genel Olarak Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Kaçınılması Gerekenler

Yemek Günlüğü Tutun: Hangi gıdanın semptomlarınızı nasıl etkilediğini anlamak için en değerli araçtır. Yediklerinizi ve semptomlarınızı not edin.
Yavaş ve İyice Çiğneyerek Yiyin.
Bol Su İçin.
Olası Tetikleyiciler: Kişiye bağlı olmakla birlikte, sık tetikleyici olarak bildirilen gıdalar şunlardır:
- Baharatlı yiyecekler
- Kafein (kahve, çay, kola)
- Alkol
- Gazlı içecekler
- Yapay tatlandırıcılar (sorbitol, mannitol)
- Kuruyemiş, patlamış mısır, tohumlar
- Çiğ sebzeler (özellikle lahanagiller)
- Çok yağlı/kızarmış yiyecekler

Örnek Bir Günlük Beslenme Listesi (Remisyon Dönemi İçin Fikir Verme Amaçlı)

Kahvaltı: Laktozsuz süt veya yoğurt, yulaf ezmesi, olgun muz, 1 tatlı kaşığı bal veya pekmez.

Ara Öğün: Elma püresi veya haşlanmış armut.

Öğle Yemeği: Haşlanmış veya fırında derisiz tavuk/tarifsiz balık, kabuksuz haşlanmış patates veya beyaz pirinç, zeytinyağlı havuç püresi.

Ara Öğün: Muz veya probiyotik yoğurt.

Akşam Yemeği: Mercimek çorbası (tolerans varsa), zeytinyağlı kabak yemeği (iyice pişmiş), beyaz ekmek.

Yatmadan Önce: 1 bardak ılık bitki çayı (nane, papatya).

Önemli Uyarı: Bu liste sadece genel bir fikir vermek içindir. Ülseratif kolit ciddi bir tıbbi durumdur ve beslenme planınız mutlaka doktorunuz ve bir diyetisyen tarafından sizin tıbbi geçmişiniz, ilaçlarınız ve laboratuvar sonuçlarınıza göre kişiselleştirilmelidir. Kendi başınıza kısıtlayıcı diyetler uygulamak besin eksikliklerine yol açabilir.

Yeni Soru Sor / Yorum Yap