Midede aftöz ülser nasıl oluşur?

Mide ülserlerinin oluşumu, sindirim sıvıları ile mide duvarını koruyan bariyer arasındaki hassas dengenin bozulmasıyla açıklanır. Bu süreç, çeşitli faktörlerin etkisiyle başlar ve mukoza tabakasında derin yaralara yol açar.

Konu kakkında 1 soru soruldu ve cevaplandı

Midede Aftöz Ülser (Genellikle Gastrik Ülser) Nasıl Oluşur?

Midede görülen ve halk arasında "aftöz ülser" olarak da adlandırılan yaralar, tıpta genellikle "gastrik ülser" veya "mide ülseri" kategorisinde değerlendirilir. Ancak dikkat edilmelidir ki, tıbbi terminolojide "aftöz ülser" terimi daha çok ağız içindeki küçük, yüzeysel ve tekrarlayıcı yaralar (aft) için kullanılır. Midedeki benzer görünümlü yaralar için bu tabir kullanılsa da, altta yatan mekanizma farklıdır. Mide ülserinin oluşumu, mideyi koruyan faktörler ile onu hasara uğratan faktörler arasındaki hassas dengenin bozulması sonucu gerçekleşir.

Oluşum Mekanizması (Koruyucu Bariyerin Yıkılması):

Sağlıklı bir mide, kendi kendini sindirmekten şu koruyucu mekanizmalarla korunur:

Mukus tabakası: Mide duvarını kaplayan kalın, jel benzeri bir bariyer.
Bikarbonat salgısı: Mukusun altından salgılanır ve mide asidini nötralize eder.
Sağlam mide epitel hücreleri: Hızlı bir şekilde kendini yenileme yeteneği.
Mide kan akımının yeterliliği.

Ülser, bu koruyucu bariyerin zayıfladığı veya hasar gördüğü, aynı zamanda mide asidi ve pepsin (sindirim enzimi) gibi saldırgan faktörlerin arttığı/etkinleştiği durumlarda gelişir. Bu durumda mide duvarının en iç katmanı (mukoza) aside maruz kalır, önce erozyon (yüzeysel hasar), ardından derinleşerek ülsere dönüşür.

Başlıca Nedenler ve Tetikleyiciler:

Helicobacter pylori (H. pylori) Enfeksiyonu: En yaygın nedendir. Bu bakteri mide mukus tabakasına yerleşir, onu zayıflatır ve lokal bir inflamasyona (yangı) neden olur. Ayrıca asit üretimini de etkileyerek mide ve duodenum (onikiparmak bağırsağı) duvarının aside karşı direncini kırar.
Nonsteroid Antiinflamatuar İlaçlar (NSAİİ'lar): Aspirin, ibuprofen, naproksen gibi ağrı kesici/ateş düşürücü ilaçlar. Bu ilaçlar mide mukus üretimini azaltır, mukusun koruyucu özelliklerini bozar ve doğrudan mide epiteline zarar verebilir.
Asit ve Pepsin Salgısının Artması: Stres (ağır yanık, beyin cerrahisi gibi ciddi fiziksel stres), bazı hormonal bozukluklar (Zollinger-Ellison sendromu gibi) veya diğer faktörler aşırı asit üretimine yol açabilir.
Diğer Faktörler:
- Sigara: Mide kan akımını azaltır ve mukus üretimini bozar.
- Aşırı Alkol Tüketimi: Mide mukozasını doğrudan tahriş edebilir.
- Genetik Yatkınlık: Ailesinde ülser öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.
- Ciddi Fiziksel Stres: Yoğun bakım hastalarında görülebilen "stres ülserleri".
- Beslenme Alışkanlıkları: Baharatlı gıdalar doğrudan ülsere neden olmaz ancak var olan bir ülseri şiddetlendirebilir.

Süreç Özeti:

1. Koruyucu bariyerde zayıflama (H. pylori, NSAİİ, alkol vb. ile) veya saldırgan faktörlerde artış (asit) olur.

2. Mide mukozası aside karşı savunmasız kalır.

3. Asit ve pepsin, mide duvarının mukoza tabakasını sindirmeye başlar.

4. Başlangıçtaki yüzeysel erozyon, zamanla derinleşerek kas tabakasına kadar ulaşan bir yara halini alır. Bu yaraya "ülser" denir.

5. Ülser oluşumuyla birlikte ağrı, yanma, şişkinlik gibi semptomlar ortaya çıkar. İlerleyen durumlarda kanama veya delinme (perforasyon) gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.

Sonuç:

Midedeki aftöz benzeri ülserlerin oluşumu tek bir nedene bağlı değildir; çoğunlukla H. pylori enfeksiyonu ve NSAİİ kullanımı gibi faktörlerin tetiklediği, koruyucu ve saldırgan faktörler dengesinin bozulmasının bir sonucudur. Doğru teşhis (endoskopi ve H. pylori testi ile) ve nedene yönelik tedavi (antibiyotik, asit baskılayıcı ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri) ile başarılı bir şekilde iyileştirilebilir. Şikayetleri olan bir kişinin mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurması gerekmektedir.

Yeni Soru Sor / Yorum Yap