Ülseratif Kolit Teşhisi Nasıl Konulur?
Ülseratif kolit (ÜK), kalın bağırsağın (kolon) iç yüzeyinde iltihaplanma ve ülserlerle karakterize kronik bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Teşhisi, tek bir testle değil, bir dizi klinik değerlendirme, laboratuvar testi, görüntüleme yöntemi ve en önemlisi endoskopik inceleme ile patolojik bulguların bir araya getirilmesiyle konulur. Bu süreç, benzer belirtilere yol açan diğer hastalıkların (örn. Crohn hastalığı, enfeksiyöz kolit, divertikülit) dışlanmasını da içerir.
1. Detaylı Tıbbi Öykü ve Fizik Muayene
- Belirtilerin Sorgulanması: Hekim, hastanın şikayetlerini detaylıca dinler. Karın ağrısı, kanlı ve sümüksü ishal (diyare), acil dışkılama ihtiyacı (tenesmus), karında kramplar ve genellikle kilo kaybı gibi temel belirtiler değerlendirilir.
- Alevlenme ve Sakin Dönemler: Belirtilerin nasıl başladığı, süresi ve zaman içindeki seyri (aralıklı alevlenmeler) sorgulanır.
- Aile Öyküsü: Ailede inflamatuar bağırsak hastalığı varlığı risk faktörüdür.
- Fizik Muayene: Karın muayenesi (hassasiyet, şişlik), genel durum değerlendirmesi ve bazen rektal muayene yapılır.
2. Laboratuvar Testleri
- Kan Testleri: Anemi (kansızlık), enfeksiyon belirteçlerinde artış (CRP, sedimentasyon hızı) ve elektrolit dengesizliklerini tespit etmek için yapılır. Ayrıca, p-ANCA gibi bazı antikor testleri (ancak tanı koydurucu değil, yardımcı) istenebilir.
- Dışkı Testleri: Enfeksiyöz koliti (bakteri, parazit, özellikleClostridium difficiletoksini) ekarte etmek için kültür ve mikroskobik inceleme şarttır. Dışkıda gizli kan ve inflamasyon belirteci olan kalprotektin veya lökosit esteraz testleri de tanıya yardımcı olur.
3. Endoskopik İncelemeler (Altın Standart)
- Rektosigmoidoskopi veya Kolonoskopi: Ülseratif kolit teşhisinin en temel ve vazgeçilmez yöntemidir. İşlem sırasında
- Görsel Değerlendirme: Kolon ve rektumun iç yüzeyi direktttttttttttt olarak görülür. Ülseratif kolitte tipik olarak rektumdan başlayan, sürekli (kesintisiz) yayılım gösteren, yüzeyel ülserler, kızarıklık, ödem ve kolay kanayan bir mukoza görülür.
- Biyopsi Alınması: Görülen alanlardan küçük doku örnekleri (biyopsi) alınır. Bu örneklerin patolog tarafından mikroskop altında incelenmesi tanıyı kesinleştirir. Kriptit, kript apseleri, iltihabi hücre infiltrasyonu gibi tipik histolojik bulgular aranır.
- İncelemenin Kapsamı: Hastanın durumuna göre sadece rektum ve sigmoid kolonu gösteren kısa bir rektosigmoidoskopi veya tüm kalın bağırsağı ve son kısmı (terminal ileum) gösteren tam bir kolonoskopi yapılabilir. Kolonoskopi, hastalığın yaygınlığını (proktit, sol taraf kolit, yaygın/pankolit) belirlemek ve Crohn hastalığından ayırt etmek için çok önemlidir.
4. Görüntüleme Yöntemleri
- Kontrastlı Kolon Grafisi (İlaçlı Bağırsak Filmi): Günümüzde endoskopi kadar sık kullanılmamakla birlikte, bağırsak duvarındaki düzensizlikleri, ülserleri ve daralmaları gösterebilir.
- Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG): Özellikle akut alevlenmelerde bağırsak duvar kalınlaşması, komplikasyonları (toksik megakolon, perforasyon) veya ekstraintestinal bulguları değerlendirmek için kullanılır. MR enterografi, ince bağırsak tutulumunu değerlendirerek ÜK ve Crohn ayrımında yardımcı olabilir.
5. Ayırıcı Tanı
Teşhis sürecinin kritik bir parçasıdır. Ülseratif kolit ile karışabilecek diğer durumlar dikkatlice ele alınır: - Crohn Hastalığı (en sık karışan)
- Enfeksiyöz kolitler (bakteriyel, viral, paraziter)
- İskemik kolit
- Divertikülit
- Radyasyon koliti
- İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
- Mikroskopik kolit
Sonuç ve Teşhisin Konulması
Ülseratif kolit teşhisi, yukarıdaki tüm basamaklardan elde edilen bulguların bir araya getirilmesiyle konur. Kolonoskopi ve alınan biyopsilerin patolojik incelemesi tanının temel dayanağıdır. Teşhis konduktan sonra, hastalığın şiddeti, yaygınlığı ve hastanın klinik durumu değerlendirilerek kişiye özgü bir tedavi planı oluşturulur. Ülseratif kolit ömür boyu süren bir hastalık olduğundan, düzenli takip ve hasta-hekim işbirliği büyük önem taşır.
|
.webp "Bağırsak Ülseri Belirtileri ve Tedavisi")
