Mide ülseri nasıl oluşur?

Mide ülseri, mide veya onikiparmak bağırsağında koruyucu mukoza tabakasının zarar görmesiyle oluşan açık yaralardır. Bu süreç, sindirim sıvıları ile mide duvarı savunması arasındaki dengenin bozulması sonucu gelişir.

Konu kakkında 1 soru soruldu ve cevaplandı

Mide Ülseri (Peptik Ülser) Nedir?

Mide ülseri, tıbbi adıyla peptik ülser, midenin iç yüzeyini kaplayan ve onu asitten koruyan mukoza tabakasında oluşan açık yaralardır. Bu yaralar, mide asidi ve sindirim sıvılarının mukoza bariyerini aşındırması sonucu gelişir. Ülserler sadece midede değil, mideye yakın bölgelerde, özellikle onikiparmak bağırsağında (duodenum) da görülebilir.

Mide Ülseri Nasıl Oluşur? Temel Mekanizma

Sağlıklı bir midede, mide duvarını koruyan faktörler (mukoza bariyeri, bikarbonat salgısı, kan akışı) ile onu yıpratan faktörler (mide asidi, pepsin enzimi) arasında hassas bir denge vardır. Ülser, bu dengenin koruyucu faktörler aleyhine bozulmasıyla ortaya çıkar. İki ana bileşen rol oynar:

Mide Asidi ve Pepsin: Yiyecekleri sindirmek için gerekli olan bu salgılar, aynı zamanda mide dokusu için potansiyel olarak zararlıdır.
Koruyucu Mukoza Bariyeri: Mide duvarını, asit ve enzimlerin tahriş edici etkisinden koruyan kalın, mukus (sümüksü) tabakasıdır.

Bu denge bozulduğunda, asit ve pepsin mide veya duodenum duvarına zarar vererek ülserasyon (yara) oluşturur.

Mide Ülserinin Başlıca Nedenleri ve Oluşum Süreçleri

Helicobacter pylori (H. pylori) Enfeksiyonu: Mide ülserlerinin en yaygın nedenidir (%50-70). Bu bakteri, mide mukozasına yerleşerek kronik bir enfeksiyona yol açar. Bakteri, mide asidine karşı kendini korurken, mukoza bariyerini zayıflatır ve yerel inflamasyona (iltihap) neden olur. Ayrıca mide asit salgısını etkileyerek duodenumda ülsere yol açabilir. Enfeksiyon uzun süre devam ettiğinde, mukoza savunması iyice zayıflar ve asidin etkisiyle ülser gelişir.
Nonsteroid Antiinflamatuar İlaçların (NSAİİ) Uzun Süreli Kullanımı: Aspirin, ibuprofen, naproksen gibi ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar, mide ülserlerinin ikinci büyük nedenidir. Bu ilaçlar, mideyi koruyan prostaglandin adı verilen maddelerin üretimini baskılar. Prostaglandinler mukus ve bikarbonat salgısını uyarır, mide kan akışını artırır. NSAİİ'ler bu koruyucu mekanizmayı bozarak mide duvarının aside karşı savunmasız kalmasına neden olur.
Asit Üretiminde Artış: Bazı durumlarda (Zollinger-Ellison sendromu gibi nadir hastalıklarda veya aşırı stres hallerinde) aşırı miktarda mide asidi üretimi olur. Bu fazla asit, normalde yeterli olan koruyucu bariyeri aşarak hasara yol açabilir.
Diğer Faktörler:
Sigara: Mide kan akışını azaltır, mukus üretimini bozar ve asit üretimini artırarak iyileşmeyi geciktirir.
Aşırı Alkol Tüketimi: Mide mukozasını doğrudan tahriş edebilir ve asit salgısını artırabilir.
Şiddetli Fiziksel Stres: Büyük yanıklar, ağır travmalar, büyük ameliyatlar veya kritik hastalıklar sırasında gelişebilen "stres ülserleri"ne yol açar. Bu durumda mide kan akışı azalır ve mukoza savunması çöker.
Genetik Yatkınlık: Ailesinde ülser öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Oluşum Süreci Özeti:

1. Koruyucu Bariyerin Zayıflaması: H. pylori enfeksiyonu, NSAİİ kullanımı veya diğer faktörler nedeniyle mide mukozası zarar görür ve incelir.

2. Asit ve Pepsinin Etkisi: Zayıflayan bölge, normal seviyedeki mide asidi ve sindirim enzimlerine (pepsin) karşı savunmasız hale gelir.

3. Doku Hasarı ve Ülserasyon: Asit ve enzimler, mide veya duodenum duvarının daha derin katmanlarına (submukoza ve kas tabakasına) kadar ilerleyerek ağrılı bir yara (ülser) oluşturur. Bu yara, sadece mukoza ile sınırlı kalabileceği gibi, kan damarlarını delerek kanamaya veya tüm mide duvarını delerek (perforasyon) hayatı tehdit eden durumlara da yol açabilir.

Sonuç

Mide ülseri, basit bir "aşırı asit" sorunundan ziyade, çoğunlukla mide duvarının doğal savunmasının (özellikle H. pylori veya ilaçlar nedeniyle) bozulmasının bir sonucudur. Modern tıpta, özellikle H. pylori'nin keşfiyle, ülser artık neredeyse her zaman antibiyotikler ve asit baskılayıcı ilaçlarla (proton pompa inhibitörleri) başarıyla tedavi edilebilen bir hastalık haline gelmiştir. Ancak doğru teşhis ve tedavi için mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurmak gereklidir.

Yeni Soru Sor / Yorum Yap